Trong những năm gần đây, biến đổi khí hậu cùng tình trạng nắng nóng kéo dài vào mùa hè tại Việt Nam đang trở thành "nỗi ám ảnh" đối với ngành chăn nuôi. Thời tiết khắc nghiệt không chỉ gây khó khăn trong khâu chăm sóc mà còn là nguyên nhân hàng đầu gây ra những thiệt hại kinh tế nặng nề cho các trang trại.

Khi nhiệt độ môi trường tăng cao vượt quá ngưỡng chịu đựng, cơ thể vật nuôi sẽ lập tức rơi vào trạng thái stress nhiệt. Đây chính là "thủ phạm" dẫn đến tình trạng cơ thể chúng mất hoàn toàn khả năng cân bằng nhiệt và suy kiệt nhanh chóng.

Vậy tình trạng này tàn phá đàn vật nuôi khốc liệt đến mức nào? Hãy cùng chuyên gia VINODA phân tích chi tiết 4 ảnh hưởng nghiêm trọng do stress nhiệt gây ra trên gia cầm. Từ đó, giúp bà con chủ động có biện pháp phòng tránh, bảo vệ năng suất và lợi nhuận cho vụ nuôi!

1. Stress nhiệt là gì?

Stress nhiệt (thuật ngữ tiếng Anh: Heat Stress - HS) là một trạng thái bệnh lý xảy ra khi cơ thể vật nuôi hoàn toàn mất đi khả năng cân bằng nhiệt độ.

Ở điều kiện sinh lý bình thường, gia cầm sử dụng năng lượng từ thức ăn để phát triển cơ bắp, sinh trưởng hoặc tạo trứng. Tuy nhiên, khi xảy ra hội chứng stress ở gia cầm, chúng bắt buộc phải tiêu tốn một lượng năng lượng khổng lồ chỉ để điều hòa lại thân nhiệt nhằm duy trì sự sống. Sự phung phí năng lượng này chính là khởi nguồn của hàng loạt các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, làm suy giảm trực tiếp hiệu quả sản xuất tổng thể của cả đàn.

Stress nhiệt là gì?

2. Khi nào vật nuôi rơi vào trạng thái stress nhiệt?

Bản thân gia cầm là loài động vật có đặc thù sinh lý tản nhiệt tự nhiên rất kém (do có lớp lông vũ bao phủ và không có tuyến mồ hôi). Đàn vật nuôi sẽ lập tức bị rơi vào trạng thái stress nhiệt khi nhiệt độ môi trường chuồng trại tăng cao vượt quá ngưỡng thích nghi giới hạn của cơ thể.

Đặc biệt, tình trạng stress ở gia cầm sẽ càng trở nên tồi tệ và bùng phát nhanh hơn trong điều kiện chăn nuôi công nghiệp hiện đại. Việc áp dụng mô hình nuôi nhốt với mật độ cao, không gian chật hẹp kết hợp cùng nhiệt độ môi trường khắc nghiệt sẽ tạo ra tác động cộng hưởng. Hệ quả tất yếu là làm gia tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh, đẩy tỷ lệ hao hụt lên mức báo động và "ăn mòn" nhanh chóng lợi nhuận của người chăn nuôi.

3. 4 ảnh hưởng nghiêm trọng của stress nhiệt ở gia cầm

3.1. Thay đổi hành vi và sinh lý đến từ stress nhiệt

Khi chịu tác động của nhiệt độ cao, vật nuôi sẽ tự động kích hoạt các cơ chế bảo vệ tự nhiên nhằm giảm lượng nhiệt sinh ra và tăng khả năng tản nhiệt. Các biểu hiện đầu tiên của stress nhiệt rất dễ nhận biết thông qua hành vi hàng ngày.

Cụ thể, đàn vật nuôi sẽ có xu hướng giảm vận động, ít đi lại, giảm thời gian ăn và tăng cường uống nước. Chúng thường xuyên thở gấp, thở hổn hển, xòe cánh để tỏa nhiệt và nằm nghỉ nhiều hơn bình thường. Mặc dù đây là phản ứng tự nhiên để chống lại stress nhiệt ở gia cầm, nhưng nếu tình trạng kéo dài, thể trạng của chúng sẽ suy sụp nhanh chóng.

3.2. Giảm hiệu suất sản xuất chăn nuôi

Đây là hậu quả gây thiệt hại kinh tế trực tiếp và nặng nề nhất cho các chủ trang trại. Tình trạng stress nhiệt ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng tiêu thụ thức ăn, tốc độ tăng trưởng và hiệu quả chuyển hóa dinh dưỡng của vật nuôi.

Theo các nghiên cứu thực tế, ở đàn gà thịt 42 ngày tuổi chịu stress ở gia cầm mãn tính, các chỉ số sụt giảm vô cùng đáng báo động: lượng thức ăn tiêu thụ giảm khoảng 16,4%, trọng lượng cơ thể giảm tới 32,6%, trong khi hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) lại tăng vọt lên 25,6%. Không dừng lại ở đó, đối với mảng chăn nuôi gà đẻ, nhiệt độ cao còn gây tụt giảm sản lượng trứng nghiêm trọng, làm hỏng chất lượng vỏ trứng và ảnh hưởng xấu đến khả năng sinh sản của cả đàn.

3.3. Hệ miễn dịch suy yếu trầm trọng

Một trong những hậu quả nguy hiểm và thầm lặng nhất của stress nhiệt là phá hủy hệ thống phòng ngự của cơ thể. Việc phải liên tục tiêu hao năng lượng để điều hòa thân nhiệt sẽ vắt kiệt sức lực của vật nuôi.

Tình trạng này làm teo nhỏ các cơ quan miễn dịch quan trọng như lá lách, tuyến ức và mô lympho. Đồng thời, nó làm suy yếu phản ứng miễn dịch tự nhiên và giảm khả năng sản sinh kháng thể. Hệ quả là đàn vật nuôi dễ dàng bị vi khuẩn, virus tấn công, đồng thời làm giảm đáng kể hiệu quả của các loại vaccine phòng bệnh.

3.4. Rối loạn và tổn thương sức khỏe đường ruột

Sức khỏe đường ruột đóng vai trò then chốt trong quá trình tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng. Tuy nhiên, stress nhiệt có khả năng phá vỡ hàng rào bảo vệ niêm mạc ruột và gây mất cân bằng hệ vi sinh vật bên trong.

Khi hệ vi sinh đường ruột bị thay đổi, vật nuôi sẽ hấp thu dinh dưỡng kém, lãng phí thức ăn. Tác hại trực tiếp của stress ở gia cầm lúc này là làm tăng nguy cơ tiêu chảy, viêm ruột và nhiễm khuẩn thứ phát. Đây chính là lý do khiến đàn vật nuôi nuôi mãi không lớn, chậm tăng trọng trong suốt những tháng mùa hè.

4 ảnh hưởng nghiêm trọng của stress nhiệt ở gia cầm

4. Hậu quả kinh tế khôn lường nếu để stress nhiệt ở gia cầm kéo dài

Như các bạn đã thấy thông qua các phân tích kỹ thuật ở trên, sức tàn phá của hội chứng stress nhiệt là vô cùng toàn diện và khốc liệt. Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, tình trạng này không chỉ dừng lại ở việc làm vật nuôi mệt mỏi mà sẽ bào mòn trực tiếp vào túi tiền của người chăn nuôi.

Từ việc sụt giảm năng suất, lãng phí thức ăn (FCR tăng cao), cho đến nguy cơ bùng phát dịch bệnh diện rộng, tất cả đều là những "bài toán" đau đầu. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu stress ở gia cầm là bước đầu tiên cực kỳ quan trọng, nhưng hành động để thay đổi môi trường và kỹ thuật chăm sóc mới chính là chìa khóa để cứu vãn cả vụ nuôi.

Hậu quả kinh tế khôn lường nếu để stress nhiệt ở gia cầm kéo dài

Tóm lại, trong điều kiện biến đổi khí hậu như hiện nay, chúng ta tuyệt đối không thể chủ quan với stress nhiệt. Sức khỏe của đàn vật nuôi cần được bảo vệ và xây dựng rào chắn từ sớm, trước khi thời tiết khắc nghiệt gây ra những tổn thương không thể phục hồi lên hệ miễn dịch và đường ruột.

Vậy làm thế nào để làm mát chuồng trại hiệu quả? Nên điều chỉnh khẩu phần ăn ra sao và đâu là kỹ thuật cấp cứu kịp thời khi đàn vật nuôi không may rơi vào trạng thái stress ở gia cầm? Mời các bạn tiếp tục đón đọc Bài viết Phần 2 về các biện pháp giảm stress nhiệt trong chăn nuôi gia cầm sẽ được VINODA bật mí chi tiết trong bài viết tiếp theo!